Varlık Barisi Mayis 2026: Tutmanız Gereken Belge Zinciri

21 Mayis 2026: Türk CFO lar için barış saatinin başlangıcı

Türkiye Büyük Millet Meclisi 21 Mayis 2026 tarihinde yeni varlık barisi yasasini kabul etti. Bu, son on yılda 7143 sayılı kanun (2018), 7256 sayılı kanun (2020) ve 7326 sayılı kanun (2021) ile yasanan döngülerin dördüncüsüdür. Şirketler ve gerçek kişiler, daha önce kayıt altına alınmamış yurt içi ve yurt disi varlıkları beyan edebilir, vergi dairesinden bağışıklık kazanabilir ve Vergi Usul Kanunu (VUK) 359 kapsamındaki vergi kaçakçılığı soruşturmasından korunabilir.

Beyan suresi 31 Temmuz 2027 e kadar aciktir. Yurt disi varlıklar için ek bir zorunluluk vardır: beyan tarihinden itibaren 2 ay içinde varlık Türkiye deki bir banka ya da aracı kuruma transfer edilmelidir. Iki ayı geçirmenin sonucu, beyanın geçersiz sayılması ve VUK 359 korumasının kaldırılmasıdır. Bu cok dar bir operasyonel pencere, özellikle Avrupa bankalarında hesap kapatma sureleri 4 ile 8 hafta arasında sürdüğünden.

Yurt dışındaki EUR den TL mevduata: GIB in yeniden inşa edeceği 8 belgelik zincir

Bir Türk şirket yöneticisinin Almanya da bir bankada 250.000 EUR hesabi olduguni varsayalım. Bu para 2017 yılında ihracat geliri olarak alindi, ancak Türkiye ye transfer edilmedi ve kayıtlara girmedi. Şirket 2026 varlık barışından yararlanmak istiyor. GIB in beyan ve transfer surecinde takip etmek isteyeceği belge zinciri sekiz adımdan oluşur:

1. Yurt dışındaki bankanın son uc yıllık hesap ekstresi, banka kasesi ve yetkili imzası ile
2. Hesabin acilisina ilişkin orijinal sözleşme, yetki belgesi ve KYC dokümantasyonu
3. Paranın kaynağının akçalı olarak gösterilmesi (ihracat faturaları, hizmet sözleşmeleri, yurt disi şirket gelir tabloları)
4. GIB e elektronik ortamda yapılan varlık barisi beyannamesinin onaylı kopyası ve referans numarası
5. Yurt disi bankaya transfer talimatı ve banka tarafından kabul yazisi
6. Türkiye deki alici banka hesabına giriş bildirimi ve döviz alış kuru
7. Döviz alış bordrosu (SWIFT MT103 mesajı ile esleskik) gösteren GIB e bildirim teyit yazisi
8. Şirket muhasebesine kayıt ve resmi defterlerde elektronik defter beyanı

Bu sekiz belge bir bir takip edilmedikçe, GIB ileride yapılacak bir incelemede varlık barisi geçerliliğini sorgulayabilir ve para tam olarak kayıt altına alinmis sayılmaz. Zincirin tek bir halkasının eksik olması tüm barış korumasını geçersiz kılabilir.

VUK madde 253 ve TTK madde 82: 5 yıllık korumadan 10 yıllık delile

Vergi Usul Kanunu nün 253. maddesi, vergi defter ve belgelerinin saklanma suresini "ilgili bulunduğu yılı izleyen takvim yılından baslayarak beş yıl" olarak belirler. Beyana esas teşkil eden belgeleri 5 yıllık saklamak vergi mevzuatı acisindan asgaridir. Ancak Türk Ticaret Kanunu nün 82. maddesi ticari defterleri ve dayanaklarını "saklama zorunluluğu on yıl" olarak düzenler.

Varlık barisi belgeleri her iki rejimde de uzun saklanmalı. Pratik tavsiye:

• Varlık barisi beyannamesi ve dayanaklarını en az 10 yıl arşivlemek (TTK 82)
• Yurt disi varlıkların geldiği kaynak belgeleri eğer ticari faaliyetten kaynaklıysa 10 yıl saklamak
• Banka transfer belgelerini en az 10 yıl saklamak
• GIB yazışmalarını ve beyan onaylarını şirket kapanışına kadar yani teorik olarak sürekli saklamak

Beş yıllık koruma neden yeterli değil? Çünkü varlık barışından yararlanan bir şirket, ileride MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu) ya da gümrük denetimine girerse, vergi dışında bir hukuki çelişkinin ortaya çıkması durumunda, GIB in 5 yıllık koruması otomatik olarak geç gelir.

"Vergi incelemesi yok" tam olarak neyi korumaz: MASAK, gümrük ve VUK 359

Varlık barisi yasasi cok net bir koruma sunar: doğru bekledildigi takdirde, beyana konu olan varlıklara ilişkin GIB tarafından vergi incelemesi yapılamaz, VUK ceza tarh edilmez ve VUK 359 kapsamında vergi kaçakçılığı takibatı başlatılamaz. Ancak bu koruma vergi rejimi dışında geçerli değildir.

MASAK açıklamada yer almaz. Yurt dışından gelen para kara para olarak siniflandirilirsa (uyuşturucu, silah, terörizm finansmanı, organize suç geliri olarak siniflandirilirsa), varlık barisi onu temizleyemez. MASAK ayrı bir kurum olarak kendi inceleme ve takip yetkisini kullanır.

Gümrük de açıklamada yer almaz. Eğer bir döviz hareketinin altında 2013 öncesine ait kayıt disi ihracat varsa ve gümrük muafiyetlerinin kötüye kullanılması söz konusuysa, gümrük mevzuatı gerekçeleri kendi yaptırımlarını sürdürür.

VUK 359 da bazı durumlarda korunmaz. Eğer beyan kapsamındaki varlık aslında başka bir gerçek kisi ya da tüzel kisi adına kayıt disi tutulmuşsa ve beyan eden kisi gerçek sahibi değilse, beyan geçersiz sayılır ve VUK 359 kaçakçılık incelemesi açılabilir.

20 yıllık vergi muafiyeti: kim hak kazanır ve hangi yerleskim belgesi gerekir

21 Mayis 2026 yasal paketi sadece varlık barisini içeriyor değil. Ayni paket içinde yeni vergi mükellefleri için önemli bir yurt disi gelir muafiyeti var: Türkiye ye yerleşen yeni vergi mükellefleri 20 yıl sureyle yurt disi gelirlerinden gelir vergisi muaf kalır. Bu, özellikle üst düzey yöneticiler, tek girişimci, sporcu ve sanatçılar için tasarlanmıştır.

Hak kazanmak için aşağıdaki belgelerin arşivlenmesi gerekir:

1. Türk vatandaşlığı belgesi veya geçerli oturma izni
2. Önceki 5 yıl sureyle Türkiye dahili vergi mükellefi olmadığının kanıtı (yabancı ülkenin vergi makamından vergi mukellefiyetli olduğuna dair vergi belgesi)
3. Türkiye de gerçek yerleşke olduğuna dair su faturası, kira sözleşmesi ya da mülkiyet senedi
4. Yurt disi gelirin kaynağına ilişkin dokümantasyon (çalıştığı yabancı şirket sözleşmesi, telif gelirleri, yatırım gelirleri)
5. Yurt disi gelirin Türkiye ye transferinin kanıtı (banka SWIFT, döviz alış bordrosu)

20 yıllık muafiyet otomatik değildir. Her vergi yılında beyannamede seçilmek ve yukarıdaki belgelerin gerektiğinde sunulması zorunludur. Kaybedilen veya hasarlı belgeler durumunda muafiyet o yıl için uygulanmaz.

Bir sayfalık kontrol listesi: muhasebe ekibi için varlık barisi belge kutusu

Muhasebe ekibinin Hazirayanacagi standart kutu su belgeleri içermelidir:

• Şirket varlık barisi beyannamesi (GIB referans numarası ile)
• Yurt disi banka ekstreleri (3 yıl geriye doğru)
• Banka transfer talimatları ve onay yazıları
• Türkiye deki alici banka hesap açılış belgeleri
• Döviz alış bordroları ve SWIFT mesajları
• Elektronik defter ve elektronik beyanname kayıtları
• GIB ile yapılan tüm yazışmalar
• Eğer gerekirse MASAK e ek bildirim ve onay belgeleri

Bu kutu fiziksel olarak yangın koruma altında saklanmalı ve dijital kopyası en az iki bağımsız buluta yedeklenmeli. 31 Temmuz 2027 son tarihinden sonra kutu acik tutulmaya devam etmeli, çünkü herhangi bir resmi soru ya da MASAK incelemesi en az 10 yıl boyunca beklenebilir.